Informacje ogólne
Dodany 07/02/2013 o 08:01 przez Administrator

Zakład Historii Najnowszej 1918-1945

Skład osobowy Zakładu

Kierownik Zakładu: dr hab. Joanna Januszewska-Jurkiewicz

dr hab. Sylwester Fertacz
dr hab. Lech Krzyżanowski
dr hab. Miłosz Skrzypek
dr Marcela Gruszczyk
mgr Łukasz Gądzik
mgr Piotr Rygus

Główne kierunki badań

Koncentrują się w największym stopniu na historii okresu międzywojennego i latach II wojny światowej, część z nich obejmuje cały XIX i XX w., tak historię Polski jak i powszechną. Przeważa w nich problematyka śląska w ujęciu wieloaspektowym i komparatystycznym, prezentowana na tle ogólnopolskim oraz na tle stosunków międzynarodowych (polsko-niemieckich i polsko-czechosłowackich). Badania śląskoznawcze obejmują m.in. zagadnienia: przemiany świadomości narodowej, ruchy migracyjne, powstanie i aktywność środowiska inteligencji, dzieje Kościoła rzymsko-katolickiego, tworzenie instytucji polskiego życia publicznego, procesy unifikacji Śląska w obrębie państwa polskiego, dzieje lecznictwa, historię harcerstwa. Zakład był organizatorem lub współorganizatorem (wraz z Muzeum Górnośląskim w Bytomiu i Instytutem Śląskim w Opolu) kilkunastu corocznych konferencji pt. Ogólnopolskie Seminarium Historyków Powstań Śląskich i Plebiscytu (ukazało się 13 tomów materiałów po konferencyjnych) a także wielu innych konferencji z zakresu problematyki śląskiej.

Z tematyki poza śląskiej pracownicy Zakładu prowadza badania dotyczące innych obszarów polskich: Małopolski, Wielkopolski, Pomorza, Wileńszczyzny, mniejszości narodowych w II Rzeczypospolitej, polityki zagranicznej w okresie międzywojennym. Od wielu lat Zakład prowadzi badania statutowe na temat: Problemy narodowościowe na śląskich i wschodnich pograniczach II Rzeczypospolitej, w ramach których realizowane są tematy prac doktorskich i habilitacyjnych. Pracownicy Zakładu uczestniczą w konferencjach ogólnopolskich i międzynarodowych dotyczących obszarów pogranicznych, a także są organizatorami sympozjów o charakterze ogólnopolskim, np. „Dwudziestolecia. Bilans sukcesów i niepowodzeń państwowości polskiej w okresie międzywojennym i w latach 1989 – 2009”.

Z zakresu historii powszechnej obok badania stosunków polsko-niemieckich i polsko-czechosłowackich na śląskich pograniczach, pracownicy Zakładu specjalizują się w stosunkach polsko-litewskich, polsko-rosyjskich, w dziejach myśli słowiańskiej XIX i XX w., sporadycznie sięgają także po tematy z historii państw bałkańskich i krajów Europy środkowej i południowo-wschodniej.

Publikacje zakładu

Prace naukowe, zwarte i zbiorowe (pod redakcją), autorstwa pracowników Zakładu

Dr hab. Sylwester Fertacz

Prace zwarte

  • Komitet Wszechsłowiański w Moskwie 1941-1947, Katowice 1991;
  • Polska myśl słowiańska w okresie drugiej wojny światowej, Katowice 2009;
  • S. Fertacz, K. Miroszewski, Marzec 1968 w województwie katowickim, Katowice 2009.

Dr hab. Joanna Januszewska-Jurkiewicz

Prace zwarte

  • Zaolzie w polityce rządu i opinii społeczeństwa polskiego 1925-1937, Katowice 2001;
  • Stosunki narodowościowe na Wileńszczyźnie w latach 1920-1939, Katowice 2010.

Dr hab. Lech Krzyżanowski

I Prace zwarte

  • Kościół katolicki wobec mniejszości niemieckiej na Górnym Śląsku w latach 1922-1930, Katowice 2000;
  • Sędziowie w II Rzeczypospolitej. Okręgi apelacyjne: krakowski i katowicki. Katowice 2011.

II Prace zbiorowe pod red. naukową

  • współredaktor, Wojciech Korfanty na kartach podręczników szkolnych. Jak uczyć o wybitnych postaciach we współczesnej edukacji historycznej i obywatelskiej?, Katowice 2009.

Dr hab. Miłosz Skrzypek

I Prace zwarte

  • Wojciech Korfanty, Warszawa 2009;
  • Śląsk Cieszyński 1918-1922. Wrastanie w Polskę (w druku).

II prace zbiorowe pod red. naukową

  • współredaktor, Wojciech Korfanty na kartach podręczników szkolnych. Jak uczyć o wybitnych postaciach we współczesnej edukacji historycznej i obywatelskiej?, Katowice 2009.
dr hab. Sylwester Fertacz
Dodany 07/02/2013 o 08:00 przez Administrator

Zakład Historii Najnowszej 1918-1945
Instytut Historii, Wydział Nauk Społecznych, Uniwersytet Śląski
40-007 Katowice, Bankowa 11 , pok. 130

tel. służbowy (032) 359 – 1385

e-mail: sylwester.fertacz@us.edu.pl

Zainteresowania badawcze

Najnowsza historia polskich kresów wschodnich i zachodnich, w tym najnowsza historia Górnego Śląska; historia idei jedności słowiańskiej w XIX i XX w.; najnowsza historia krajów Europy Wschodniej.

Sylwetka

Prof. UŚ dr hab.; współredaktor rocznika Instytutu Historii „Wieki Stare i Nowe”; przewodniczący Komisji Historycznej Wojewódzkiego Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Katowicach; członek Rady Naukowej Muzeum Historii Katowic.

Publikacje

Najważniejsze publikacje (około 60 publikacji naukowych, w tym w języku angielskim, rosyjskim i niemieckim)

Prace zwarte

  • Komitet Wszechsłowiański w Moskwie 1941-1947. Katowice 1991;
  • Polska myśl słowiańska w okresie drugiej wojny światowej. Katowice 2000;
  • Wydarzenia Marca 1968 roku w województwie katowickim (we współautorstwie z K. Miroszewskim). Katowice 2009.

Artykuły

  • Przyczynek do powstania i działalności Kongresu Słowian Amerykańskich w latach drugiej wojny światowej. „Kwartalnik Historyczny” 1993, nr 2, s. 77-89. Wersja w języku angielskim: „Acta Poloniae Historica” 72, 1995, s. 128-138;
  • Dwiżenije sławianskoj solidarnosti i polskaja emigracyja w Wielikobritanii wo wremia wtoroj mirowoj wojny. „Sowietskoje sławjanowiedienije” 1990, nr 6, s. 29-36;
  • Stalinizm a idea słowiańska. „Przegląd Humanistyczny” 1993, nr 5, s. 83-90;
  • Emigracionnyje prawitiel’stwa sławianskich stran i Wsiesławianskij Komitiet w Moskwie wo wriemia wtoroj mirowoj wojny. „Acta Universitas Lodziensis”. Folia Historica 51. Łódź 1994, s. 173-180;
  • Internowanie i wywóz mieszkańców Górnego Śląska do Związku Radzieckiego w 1945 roku. W: Śląsko-zagłębiowskie konfrontacje historyczne (XIX-XX wiek). Red. M. W. Wanatowicz. Katowice 1999, s. 162-173;
  • Koncepcje słowiańskie polskich ugrupowań nacjonalistycznych w okresie II wojny światowej. „Wieki Stare i Nowe”. T. 2. Katowice 2001, s. 227-243;
  • Problemy statystyki Górnoślązaków deportowanych do ZSRR w 1945 r. W: Deportacje Górnoślązaków do ZSRR w 1945 roku. Red. A. Dziurok i M. Niedurny. Katowice 2004, s. 41-50;
  • Polskie koncepcje zjednoczenia Słowian w okresie drugiej wojny światowej. W: Europa unii i federacji. Idea jedności narodów i państw od średniowiecza do czasów współczesnych. Red. K. Ślusarek. Kraków 2004, s. 367-384;
  • Wydarzenia Marca’68 w uczelniach katowickich. W: Katowice w minionej rzeczywistości. Red. A. Barciak. Katowice 2006, s. 233-254;
  • Na drodze do Uniwersytetu. W: Uniwersytet Śląski 1968-2008. Dzieje, dokumentacja, źródła. Red. A. Barciak. Katowice 2008, s. 24-65;
  • Von Brüdern und Schwestern. Das Allslawische Komitee in Moskau 1941-1947. „Osteuropa” (Leipzig) 59 Jg,, 12/ 2009, s. 139-152.
dr hab. Joanna Januszewska -Jurkiewicz
Dodany 07/02/2013 o 07:59 przez Administrator

Zakład Historii Najnowszej 1918-1945
Instytut Historii, Wydział Nauk Społecznych, Uniwersytet Śląski
40-007 Katowice, Bankowa 11 , pok. 130

tel. służbowy (032) 359 – 1385

e-mail: joanna.januszewska-jurkiewicz@us.edu.pl

Zainteresowania badawcze

  • Pogranicza narodowościowe, językowe, religijne (dawne Wielkie Księstwo Litewskie, Śląsk Cieszyński) oraz polityka narodowościowa II RP i kwestia mniejszości narodowych;
  • Polityka zagraniczna II Rzeczypospolitej, a przede wszystkim stosunki z Czechosłowacją i Litwą;
  • Historia społeczeństwa, życie codzienne w XX wieku na ziemiach polskich, dzieje ruchów młodzieży, a przede wszystkim historia harcerstwa;
  • Życie polityczne w II RP (Wileńszczyzna, Zagłębie Dąbrowskie, województwo śląskie)

Sylwetka

1984 r. – obrona pracy magisterskiej, napisanej pod kierunkiem prof. Stanisława Michalkiewicza: Harcerze śląscy w ruchu oporu 1939-1945
1981–1988 – praca w szkole podstawowej nr 22 w Gliwicach
1987–1995 – asystent w Zakładzie Metodologii i Metodyki Nauczania Historii IH UŚ
1995 – obrona pracy doktorskiej: Zaolzie w polityce rządu i opinii społeczeństwa polskiego (promotor: prof. M.W. Wanatowicz)
1996 – 2011 – adiunkt, następnie starszy wykładowca w Zakładzie Historii Najnowszej 1918–1945
2011 – kolokwium habilitacyjne na podstawie rozprawy: Stosunki narodowościowe a Wileńszczyźnie 1920-1939, Katowice 2010 [za książkę autorka otrzymała Nagrodę Honorową w XI edycji Konkursu im. Wacława Felczaka i Henryka Wereszyckiego, przyznawaną przez krakowskie środowisko historyczne za badania dziejów Europy Środkowo-Wschodniej XIX i XX wieku]
od 2011 r. – adiunkt w Zakładzie Historii Najnowszej 1918-1945; członek Komitetu Naukowego „Szkiców Archiwalno-Historycznych”, wydawanych przez Archiwum Państwowe w Katowicach.

Publikacje

Prace zwarte

  1. Zaolzie w polityce rządu i opinii społeczeństwa polskiego (1925-1937), Katowice 2001, ss.190. ISSN 0208-6336, ISBN 83-226-1072-6;
  2. Stosunki narodowościowe na Wileńszczyźnie w latach 1920-1939, Katowice 2010, ss. 710 ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-226-1817-2.

Artykuły

  1. Społeczeństwo województwa śląskiego wobec problemu Zaolzia w latach 1922-1938, [w:] Z najnowszych dziejów Śląska Cieszyńskiego, red. M.W. W a n a t o w i c z, Katowice 1992, s. 65–93. ISSN 0208-6336 ISBN 83-226-0420-3;
  2. Zaolzie w granicach województwa śląskiego, [w:] Województwo śląskie 1922-1939. Zarys monograficzny, red. F. S e r a f i n, Katowice 1996, s. 196–210. ISSN 0208-6336 ISBN 83-226-0660-5 (artykuł napisany wspólnie z K. Nowakiem)
  3. Józef Piłsudski wobec Zaolzia (1919-1935) „Pamiętnik Cieszyński”, t.14: 1999, Cieszyn 1999, s. 65–85. ISSN 0137-558-x;
  4. Piłsudczycy nad Brynicą. Z dziejów obozu piłsudczykowskiego na Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim (1919-1935), [w:] Śląsko-zagłębiowskie konfrontacje historyczne (XIX-XX w), red. M.W. W a n a t o w i c z. Katowice 1999, s. 128–147. ISSN 0208-6336 ISBN 83-226-0917-05.
  5. Antybolszewicka partyzantka na Białorusi sowieckiej w świetle raportu atamana Chwiedoszczenii z czerwca 1921r. [w:] „Białoruskie Zeszyty Historyczne” z. 14, red. E. M i r o n o- w i c z, Białystok 2000, s. 220-230. ISSN 1232-7468;
  6. Przewodniczący ZHP Michał Grażyński i harcerze w Czechosłowacji, [w:] Michał Grażyński – wojewoda na pograniczu, red. K. N o w a k, Cieszyn 2000, s. 33–52. ISBN 83-88204-05-x;
  7. Dwie „krajowe” inicjatywy białoruskie na Litwie Środkowej, „Białoruskie Zeszyty Historyczne” z. 16, red. E. M i r o n o w i c z, Białystok 2001, s. 197–218. ISSN 1232-7468;
  8. Krajanie, sąsiedzi, wrogowie. Polacy i Litwini na Ziemi Wileńskiej w latach 1920-1939, [w:] Stereotypy narodowościowe na pograniczu, red. W. B o n u s i a k, Rzeszów 2002, s. 256–278. ISBN 83–7338–021–3;W kręgu koncepcji „krajowych”. Białorusini i Żydzi na Litwie Środkowej wobec sporu polsko-litewskiego [w:] Europa unii i federacji, red. K. Ś l u s a r e k, Kraków 2004, s. 219–242.
  9. Konsul RP w Morawskiej Ostrawie Karol Ripa. „Polski wojewoda” na czeskim Śląsku czy orędownik polsko-czechosłowackiego porozumienia? [w:] Konsulaty na pograniczu polsko-niemieckim i polsko-czechosłowackim w latach 1918–1939, red. R. K a c z m a r e k i M. M a s n y k, Katowice 2004, s. 144 – 172. ISSN 0208-6336; ISBN 83-226-1334-2
  10. Piłsudczycy w Zagłębiu Dąbrowskim 1918–1939, [w:] Zagłębie Dąbrowskie w Drugiej Rzeczypospolitej 1918–1939, red. J. W a l c z a k, Sosnowiec 2005. ISBN83-89199-21-1;
  11. Harcerstwo śląskie w ruchu oporu. Stan badań [w:] Po ziemi naszej roześlem harcerzy… Z dziejów harcerstwa polskiego na Górnym Śląsku, red. K. H e s k a – K w a ś n i e w i c z, [Instytut Pamięci Narodowej – Oddział w Katowicach], Katowice 2007, s. 71-100; ISBN 978-83-60071-10-6;
  12. Ludność „tutejsza” na ziemi wileńskiej jako obiekt sporu polsko-litewsko-białoruskiego, [w:] Józef Chlebowczyk – badacz procesów narodotwórczych w Europie XIX i XX wieku, red. M.W. W a- n a t o w i c z, Katowice 2007, s. 165–190; ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-226-1624-6;
  13. Spór o Wilno w latach 1919-21 a próba wskrzeszenia Litwy historycznej, jako państwa trzech narodów. „Interstitio. East European Review of Historical Anthropology”, vol. 1, nr 2, December 2007, p. 176-199. ISSN 1857-2707 [Moldova]
  14. Na styku Litwy, Polski, Łotwy i ZSRR. „Korytarz wileński” w latach dwudziestych XX wieku, [w:] Granice w Europie Środkowo-Wschodniej w XIX-XX wieku. Od Trójkąta Trzech Cesarzy do Traktatu w Schengen, red. R. K a c z m a r e k, Z. S t u d e n c k i, Sosnowiec 2008, s. 45–62. ISBN 978-83-89199-39-3;
  15. Między tradycją a indoktrynacją. Harcerstwo gliwickie 1945–1989 [w:] Władza, polityka i społeczeństwo w Gliwicach w latach 1939–1989, red. B. T r a c z, Katowice-Gliwice 2010, s. 191-217. ISBN: 978-83-7629-228-1
  16. Harcerstwo gliwickie w latach 1973-1989, „Rocznik Muzeum w Gliwicach”, T. 23: 2011, s. 379-402. ISSN 0860-0937.
  17. Separatyzm, autonomia czy inkorporacja. Spory o kształt związku z Rzeczpospolitą na Górnym Śląsku i Wileńszczyźnie, „Zeszyty Chorzowskie” t. 12, red. Z. K a p a ł a, Chorzów 2011, s. 59-82. ISSN 1429-5911
dr hab. Lech Krzyżanowski
Dodany 07/02/2013 o 07:59 przez Administrator

Zakład Historii Najnowszej 1918-1945
Instytut Historii, Wydział Nauk Społecznych, Uniwersytet Śląski
40-007 Katowice, Bankowa 11 , pok. 131

tel. służbowy (032) 359 – 1536

e-mail: lech.krzyzanowski@us.edu.pl

Zainteresowania badawcze

Zgodnie z historycznym i prawniczym wykształceniem, w swych dociekaniach naukowych zajmuje się przede wszystkim dziejami inteligencji prawniczej w okresie międzywojennym. Punktem wyjścia są problemy tej grupy zawodowej w skali ogólnopolskiej, jednak w sposób szczególny analizuje losy prawników na Górnym Śląsku i w Małopolsce. Temat ten ujmowany jest jako element badań komparatystycznych. Podejmuje problematykę źródeł rekrutacji kadr dla polskiego wymiaru sprawiedliwości, kwestie związane ze strukturą narodową, dzielnicową i społeczną tej grupy zawodowej, funkcjonowaniem sądownictwa powszechnego w okresie międzywojennym oraz losów środowiska prawniczego w czasie II wojny światowej. Inny obszar zainteresowań badawczych obejmuje dzieje Kościoła katolickiego i innych związków wyznaniowych na Górnym Śląsku w okresie międzywojennym. Zwłaszcza problemy: stosunku Kościoła katolickiego do mniejszości niemieckiej, okoliczności tworzenia polskich struktur kościelnych na Górnym Śląsku w okresie międzywojennym oraz różnorakie przejawy działalności duchowieństwa na tym terenie (m.in. postawy polityczne, narodowe, stosunek do ludności napływowej itp.).

Sylwetka

w przygotowaniu

Publikacje

Do ważniejszych publikacji należą

  • Kościół katolicki wobec mniejszości niemieckiej na Górnym Śląsku w latach 1922-1930. Katowice 2000;
  • Konstytucja kwietniowa a autonomia województwa śląskiego. Dyskusja nad nowelizacją statutu organicznego województwa śląskiego w drugiej połowie lat trzydziestych XX wieku (w:) Europa unii i federacji. Idea jedności narodów i państw od średniowiecza do czasów współczesnych, red. Krzysztof Ślusarek. Kraków 2004;
  • Udział prawników w polsko niemieckim konflikcie o Górny Śląsk (1919 – 1921) (w:) Powstańcze Miscellanea. Z badań nad biografistyką i ewidencją personalną powstań śląskich, red. Z. Kapała. Bytom 2006;
  • Kadry polskiego sądownictwa na Górnym Śląsku w pierwszych latach istnienia katowickiego okręgu apelacyjnego (w) Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka, 2007 nr 4;
  • Zjazdy prawnicze i ich rola w procesie integrowania systemu prawnego II Rzeczypospolitej, (w) „Czasopismo Prawno – Historyczne” 2008. t. LX, z. 1
dr Miłosz Skrzypek
Dodany 07/02/2013 o 07:59 przez Administrator

Zakład Historii Najnowszej 1918-1945
Instytut Historii, Wydział Nauk Społecznych, Uniwersytet Śląski
40-007 Katowice, Bankowa 11 , pok. 131

tel. służbowy (032) 359 – 1536

e-mail: milosz.skrzypek@us.edu.pl

Zainteresowania badawcze

Jego zainteresowania badawcze koncentrują się na historii najnowszej Polski i historii powszechnej. Uwzględniają one przede wszystkim historię terenów pogranicza tzw. “kresów południowo – zachodnich” państwa polskiego. Główny nacisk położono tutaj na procesy unifikacyjne i państwowotwórcze, ujęte w kontekście relacji z odrodzoną II Rzeczypospolitą. Jednocześnie prezentują one „dziedzictwo” Austro – Węgier i w mniejszym stopniu Niemiec – poruszając między innymi zagadnienia administracji szkolnej, sądowniczej, ustawodawstwa oraz problematykę samorządu lokalnego – funkcjonującego w ramach państwowości polskiej (województwo śląskie). Powyższy obszar badań pracownika obejmuje także elementy biograficzne osób powiązanych z centralną, jak i regionalną sceną polityczną oraz politykę państw sprzymierzonych (głównie Wielkiej Brytanii i Francji) wobec konfliktów narodowościowych na terenach pogranicza polsko – czechosłowackiego i polsko – niemieckiego w okresie kształtowania się granic państwa.

Sylwetka

w przygotowaniu

Publikacje

  1. Unifikacja Śląska Cieszyńskiego z państwem polskim w latach 1920 – 1922. [w:] Józef Chlebowczyk – badacz procesów narodotwórczych w Europie XIX i XX wieku., Katowice 2007, s. 226 -244
  2. Zaufać czy interweniować? Stanowisko władz centralnych i lokalnych wobec sposobu przejęcia władzy na obszarach Śląska Cieszyńskiego i Górnego Śląska w latach 1920 – 1922 [w:] W 85. Rocznicę (red.) Z. Kapała, Bytom 2007, s. 195 – 214
  3. Aktywność społeczno – polityczna mieszkańców Śląska Cieszyńskiego w okresie integracji z odrodzonym organizmem państwowości polskiej w latach 1918 – 1922. [w:] Odmiany myślenia o społeczeństwie obywatelskim. (red.) L. Kacprzak, D. Mierzejewski, Piła 2007
  4. Organizacja i podstawy prawne funkcjonowania polskiego szkolnictwa na Śląsku Cieszyńskim w latach 1920 – 1922 [w:] Wieki stare i nowe., t. 5, Katowice 2007, s. 187 – 203.
dr Marcela Gruszczyk
Dodany 07/02/2013 o 07:58 przez Administrator

Zakład Historii Najnowszej 1918-1945

Instytut Historii, Wydział Nauk Społecznych, Uniwersytet Śląski

40-007 Katowice, Bankowa 11 , pok. 130

tel. służbowy (032) 359 – 1385

e-mail: marcelagruszczyk@gmail.com

mgr Łukasz Gądzik
Dodany 07/02/2013 o 07:58 przez Administrator

Zakład Historii Najnowszej 1918-1945

Instytut Historii, Wydział Nauk Społecznych, Uniwersytet Śląski

40-007 Katowice, Bankowa 11 , pok. 130

tel. służbowy (032) 359 – 1385

e-mail: lukasz.gadzik@op.pl

dr Katarzyna Luksa
Dodany 07/02/2013 o 07:57 przez Administrator

Zakład Historii Najnowszej 1918-1945
Instytut Historii, Wydział Nauk Społecznych, Uniwersytet Śląski
40-007 Katowice, Bankowa 11 , pok. 130

tel. służbowy (032) 359 – 1385

e-mail: katarzyna.luksa@autograf.pl

mgr Piotr Rygus
Dodany 07/02/2013 o 07:52 przez Administrator

Zakład Historii Najnowszej 1918-1945

Instytut Historii, Wydział Nauk Społecznych, Uniwersytet Śląski

40-007 Katowice, Bankowa 11 , pok. 130

tel. służbowy (032) 359 – 1385

e-mail: p.u.rygus@o2.pl

Copyright (c) 2013-2018 by Instytut Historii. Wszystkie prawa zastrzeżone. Design by